Ο οικονομικά ανερχόμενος κλάδος των εναλλακτικών πηγών πρωτεϊνών

Σύμφωνα με τη UBS, η αγορά των εναλλακτικών πρωτεϊνών άγγιξε τα 5 δισ. μέχρι το 2018, αναμένεται να δεκαεφταπλασιαστεί έως και το 2030

Λουκάνικα φυτικής προέλευσης της εταιρείας Beyond Market © facebook.com/beyondmeat.uk/
Φώτης Γούσιας

Κτηνίατρος, Υποψήφιος διδάκτωρ στο ΑΠΘ, μεταπτυχιακό στο Wageningen University and Research

Η αγορά των εναλλακτικών πηγών πρωτεϊνών έχει αναβαθμιστεί σημαντικά την τελευταία δεκαετία, λόγω της υιοθέτησης νέων διατροφικών συνηθειών, θεωρητικά φιλικότερων προς το περιβάλλον. Οι καταναλωτικές ανησυχίες που σταδιακά αναδιαμορφώνουν το πεδίο των διατροφικών αναζητήσεων είναι η βελτίωση της προσωπικής υγείας, το ηπιότερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα της παραγωγής τους, καθώς και η ευαισθητοποίηση σε θέματα ευζωίας των υπαρχόντων παραγωγικών συστημάτων. Σύμφωνα με έκθεση της UBS, η αγορά των εναλλακτικών πρωτεϊνών, που άγγιξε τα 5 δισ. δολάρια μέχρι το 2018, αναμένεται να δεκαεφταπλασιαστεί έως και το 2030. Οι κυριότερες κατηγορίες προϊόντων είναι τα σκευάσματα φυτικής προέλευσης, τα έντομα, τα εργαστηριακά σκευάσματα, καθώς και τα ανάμεικτα.

Τα φυτικής προέλευσης σκευάσματα στοχεύουν στην αντικατάσταση του παραδοσιακού κρέατος με προϊόντα που μιμούνται την υφή και τη γεύση του. Τα προϊόντα αυτά χαίρουν μεγάλης αποδοχής, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την εταιρεία Beyond meat, με την αξία της μετοχής της να πενταπλασιάζεται 2 μήνες μετά την είσοδό της στον δείκτη Nasdaq. Εκτός του κρέατος, αγαθό προς αντικατάσταση έχει αποτελέσει και το γάλα, με την ανάδειξη του μη γαλακτοκομικού γάλακτος φυτικής προέλευσης, όπως το γνωστό γάλα σόγιας και αμυγδάλου. Συγκεκριμένα, η αγορά του μη γαλακτοκομικού γάλακτος ανέβηκε κατά 60% μέσα σε μία μόλις πενταετία, φθάνοντας να αποσπάσει σχεδόν το 13% του μεριδίου της αγοράς του συνόλου των γαλακτοκομικών προϊόντων, σύμφωνα με τη UBS. Ωστόσο, τα κύρια μειονεκτήματα των σκευασμάτων φυτικής προέλευσης στα οποία και κρύβονται επενδυτικές ευκαιρίες αποτελούν η μειωμένη ποικιλία τους και η γεύση τους. Χαρακτηριστικά, το 60% του συνόλου των φυτικών σκευασμάτων αποτελεί μόνο του το φυτικό μπιφτέκι των ευρέως καταναλισκόμενων burgers.

Επόμενη κατηγορία εναλλακτικής, τουλάχιστον στον δυτικό κόσμο, πρωτεΐνης είναι η εντομική πρωτεΐνη, είτε σε μορφή σκόνης ως πρόσθετο είτε ως ολόκληρο τρόφιμο. Σημαντικό είναι να τονιστεί πως τα έντομα αποτελούν φυσιολογικό μέρος της δίαιτας σε πληθυσμούς σε Αφρική και Ασία. Τα προϊόντα αυτά χαρακτηρίζονται από ιδιαίτερα υψηλή συγκέντρωση πρωτεϊνών και επίσης η παραγωγική τους διαδικασία θεωρείται περισσότερο βιώσιμη συγκριτικά με κάποια από τα παραδοσιακά ζωικά ήδη. Αν και τα Ηνωμένα Έθνη με έκθεσή τους θεωρούν κλειδί την εντομική πρωτεΐνη στη διασφάλιση της υγιεινής των τροφίμων παγκοσμίως, οι υπάρχουσες καταναλωτικές συνήθειες βυθίζει το τρόφιμο αυτό χαμηλά στις προτιμήσεις. Εντούτοις, η πρόσφατη αδειοδότηση συγκεκριμένων εντομικών ειδών ως ζωοτροφή για μονογαστρικά ζώα, καθώς και η δυνατότητα εκμετάλλευσης παραπροϊόντων της παραγωγικής διαδικασίας, έχουν προκαλέσει την ανάδειξη startups σε Ευρώπη και Ασία, όπως η Protix και η Ynsect.

Τα κρεατοσκευάσματα εργαστηριακής προέλευσης είναι μία ακόμη κατηγορία εναλλακτικών πρωτεϊνών. Η ολλανδική εταιρεία Mosa Meat, που το 2013 παρασκεύασε το πρώτο μπιφτέκι από τον πολλαπλασιασμό μυϊκών κυττάρων σε εργαστήριο, ήδη άντλησε πάνω από 50 εκατ. δολάρια, κατασκευάζοντας ένα από τα μεγαλύτερα κέντρα έρευνας και ανάπτυξης εργαστηριακών προϊόντων. Αν και ο αμερικάνικος οργανισμός φαρμάκων και τροφίμων ανακήρυξε το 2022 ως υγιεινό το εργαστηριακό κρέας, η κοινή γνώμη απαιτεί περισσότερο χρόνο ώστε να δεχθεί τα κρεατοσκευάσματα αυτά στο οικογενειακό τραπέζι. Το θέμα αυτό επιτείνεται ιδιαίτερα μετά τον σκεπτικισμό προς την επιστημονική κοινότητα, που δημιουργήθηκε από μερίδα πολιτών παγκοσμίως κατά τη διάρκεια της πανδημίας του Covid-19. Συνεπώς, επενδύσεις στην έρευνα γύρω από τις πιθανές επιπτώσεις του εργαστηριακού κρέατος ίσως αποτελούν επενδυτικές ευκαιρίες.

Τέλος, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα «μεικτά» κρεατοσκευάσματα, που, όπως φαίνεται και από την ονομασία, αποτελούν μία μείξη παραδοσιακού κρέατος με φυτικά προϊόντα. Ο κολοσσός Tyson Foods εγκαινίασε ήδη από το 2019 την πρώτη εγκατάσταση παραγωγής μεικτών προϊόντων, όπως για παράδειγμα το μπιφτέκι από μοσχάρι φυλής Angus σε συνδυασμό με αρακά. Η λογική της Tyson σκόπευε να ικανοποιήσει μία μεγάλη μερίδα καταναλωτών, γνωστούς ως «flexitarians», που έχουν τη διάθεση να περιλαμβάνουν στη διατροφή τους τόσο φυτικής όσο και ζωικής προέλευσης πρωτεΐνες.

Συμπερασματικά, γίνεται εύκολα αντιληπτό πως οι νέες διατροφικές συνήθειες αναδεικνύουν επενδυτικές ευκαιρίες, καθώς το κίνημα αντικατάστασης του κρέατος, αν και ξεκίνησε σαν μία μόδα, εξελίχθηκε τελικά σε κάτι πολύ μεγαλύτερο από μία βραχυχρόνια τάση.

ΙΛΥΔΑ
0.57%
1.76
AKTR
-2.71%
5.02
ΔΕΗ
-1.73%
13.60
ΜΠΛΕΚΕΔΡΟΣ
0.00%
3.86
ΕΛΠΕ
-1.68%
7.62
ΠΕΤΡΟ
-2.25%
8.68
ΟΛΠ
-2.68%
38.15
TITC
-3.16%
41.35
ΓΕΚΤΕΡΝΑ
-1.43%
19.36
ΕΥΑΠΣ
-0.30%
3.35
ΛΟΥΛΗ
-2.77%
3.16
ΛΕΒΠ
0.00%
0.00
ΠΡΕΜΙΑ
-2.20%
1.25
NOVAL
-0.20%
2.45
ΙΝΤΚΑ
-2.76%
3.00
ΧΑΙΔΕ
1.32%
0.77
ΔΡΟΜΕ
0.00%
0.31
ACAG
-2.50%
5.85
ΑΣΚΟ
-1.92%
3.57
ΚΥΡΙΟ
0.00%
0.90
ΣΑΤΟΚ
0.00%
0.00
ΛΕΒΚ
-4.17%
0.23
ΝΑΚΑΣ
0.66%
3.04
BOCHGR
-2.41%
5.68
ΚΕΚΡ
1.25%
1.22
ΠΛΑΘ
-2.61%
3.92
ΡΕΒΟΙΛ
-0.30%
1.64
ΕΛΛ
-1.02%
14.50
ΥΑΛΚΟ
0.00%
0.00
ΙΚΤΙΝ
-1.43%
0.35
ΟΠΑΠ
-2.03%
18.30
ΜΥΤΙΛ
-0.74%
40.50
ΔΟΜΙΚ
-1.01%
2.46
ΦΡΛΚ
0.00%
4.11
ΜΕΡΚΟ
2.86%
36.00
ΣΑΡ
0.31%
13.12
ΟΤΟΕΛ
-2.10%
12.10
ΚΡΙ
-3.70%
15.60
ΙΑΤΡ
2.16%
1.90
ΠΑΙΡ
1.28%
0.95
ΜΟΤΟ
0.53%
2.84
ΣΠΕΙΣ
-0.97%
6.14
ΚΟΡΔΕ
0.00%
0.44
ΠΡΟΦ
1.36%
5.20
ΒΟΣΥΣ
-0.86%
2.30
ΕΛΙΝ
-1.38%
2.14
OPTIMA
-3.16%
15.34
ΑΚΡΙΤ
0.00%
0.78
ΤΕΝΕΡΓ
0.00%
0.00
ΚΕΠΕΝ
0.00%
1.88
ΔΟΥΡΟ
0.00%
0.00
ΠΡΔ
10.00%
0.26
ΑΑΑΚ
-10.00%
4.50
ΑΤΡΑΣΤ
0.00%
8.78
ΒΙΟΚΑ
-0.29%
1.72
ΠΑΠ
0.00%
2.60
ΙΝΤΕΤ
-3.14%
1.08
ΠΕΙΡ
-3.48%
4.99
ΜΙΝ
-0.42%
0.48
ΕΤΕ
-3.19%
9.28
ΒΙΟΤ
-0.93%
0.21
ΑΛΜΥ
0.59%
5.12
ΤΡΕΣΤΑΤΕΣ
-1.22%
1.62
ΜΕΝΤΙ
-3.13%
2.17
ΜΟΗ
-3.96%
21.36
ΟΛΘ
-0.35%
28.40
ΣΕΝΤΡ
-1.79%
0.33
ΕΕΕ
2.67%
43.14
ΚΟΥΕΣ
-0.80%
6.20
ΕΥΔΑΠ
-1.52%
5.83
ΜΙΓ
1.09%
2.80
ΦΛΕΞΟ
-2.00%
7.35
ΦΡΙΓΟ
0.00%
0.00
ΔΑΙΟΣ
0.00%
0.00
ΦΑΙΣ
-5.23%
3.93
ΛΑΝΑΚ
-4.26%
0.90
CENER
-2.28%
9.00
ΝΑΥΠ
2.02%
0.81
ΙΝΤΕΚ
-0.94%
6.33
ΜΑΘΙΟ
3.83%
0.65
ΚΑΡΕΛ
0.65%
312.00
ΑΤΤ
-2.87%
0.74
ΑΤΤΙΚΑ
-0.87%
2.27
ΕΣΥΜΒ
-1.35%
1.10
ΕΥΡΩΒ
-4.85%
2.47
ΚΤΗΛΑ
9.64%
2.16
ΕΛΣΤΡ
-7.11%
2.09
ΑΔΜΗΕ
-0.32%
3.10
DIMAND
-0.24%
8.45
ΒΙΟΣΚ
-0.69%
1.45
ΑΒΑΞ
-1.92%
2.05
ΕΛΛΑΚΤΩΡ
-3.20%
1.45
ΠΛΑΚΡ
0.00%
0.00
ΛΑΒΙ
-1.49%
0.79
EVR
0.59%
1.70
ΓΕΒΚΑ
-2.13%
1.38
ΑΛΦΑ
-3.36%
2.19
ΟΤΕ
1.92%
15.91
ΜΕΒΑ
0.24%
4.21
ΑΣΤΑΚ
2.60%
7.10
ΞΥΛΠ
-10.00%
0.34
ΙΝΛΟΤ
-2.91%
1.00
CNLCAP
-1.42%
6.95
ΑΤΕΚ
-9.57%
0.85
ΛΑΜΨΑ
-0.54%
37.00
ΕΚΤΕΡ
-2.07%
1.89
ΔΑΑ
-1.64%
9.13
ΑΝΔΡΟ
0.59%
6.78
ΞΥΛΚ
-0.39%
0.26
ΠΡΟΝΤΕΑ
0.00%
0.00
ΜΠΕΛΑ
-1.82%
24.76
ΚΟΥΑΛ
-2.30%
1.19
ΕΛΒΕ
-4.63%
5.15
ΤΖΚΑ
-5.36%
1.33
ΕΛΧΑ
-4.18%
2.07
ΑΡΑΙΓ
-3.73%
11.35
ΕΠΙΛΚ
0.00%
0.00
ΜΟΝΤΑ
-2.64%
3.69
ΜΟΥΖΚ
-1.79%
0.55
ΙΝΛΙΦ
-0.81%
4.88
ΟΛΥΜΠ
-0.81%
2.44
ΑΒΕ
-4.02%
0.43
ΛΟΓΟΣ
0.00%
1.61
ΠΕΡΦ
-2.25%
5.65
ΤΡΑΣΤΟΡ
0.81%
1.25
ΕΛΤΟΝ
-1.23%
1.77
ΣΠΥΡ
0.00%
0.00
ΣΑΡΑΝ
0.00%
0.00
ΛΑΜΔΑ
-0.30%
6.61
AEM
-1.55%
4.33
ΒΙΟ
-1.90%
5.69
ΜΠΤΚ
8.47%
0.64
ΕΧΑΕ
-3.97%
5.32
ΟΡΙΛΙΝΑ
0.13%
0.79
ΣΙΔΜΑ
-0.68%
1.45
ΣΠΙ
-1.72%
0.57
ΕΒΡΟΦ
-3.23%
1.80
ΜΠΡΙΚ
-0.39%
2.58